19’uncu Yüzyılda Kitabın Öyküsü: Balzac’ın Gözünden Matbaalar ve Kağıt

In our day, while the information technologies bring deep transformations to printers and the slow development of machines and materials since Gutenberg is being forgotten, The Lost Illusions of Balzac can be read again like a reliable document, based on not only the experiments of the writer but also his acute sense of observation. In this study, it will first be shown how strong are Balzac’s knowledge and thought on printing conditions and thereby put forth that this universe means much more to him than just a scene of fiction: The Lost Illusions tells us not only the adventures of Lucien and David but also the story of the book the reader has in his hands. This story begins with printers, but would not exist without paper. Technical information Balzac gives us here about the raw material of the book are quite interesting but what really matters is to see how the sharp sociological analysis he draws from his research on paper reveals his visionary genious.

En cette époque où l’informatisation fait subir de profondes transformations à l’imprimerie et condamne à l’oubli le lent développement des machines et de la qualité du papier depuis Gutenberg, Les Illusions perdues de Balzac peuvent être relues comme un document sérieux, basé non seulement sur les expériences de l’écrivain mais aussi son sens aigu de l’observation. Dans la présente étude, l’accent sera mis d’abord sur l’ampleur des connaissances et de la reflexion de Balzac sur l’état de l’imprimerie en son temps. On verra ainsi que cet univers représente pour l’écrivain plus qu’un simple décor de fiction: Les Illusions perdues, ne racontent pas seulement les aventures de Lucien et David mais aussi l’histoire du livre-même que le lecteur tient entre ses mains. Cette histoire commence avec l’imprimerie, mais ne pourrait pas exister sans papier. Là encore les remarques techniques que Balzac donne sur la matière première du livre ne manquent pas d’intérêt, mais plus important est de voir comment la fine analyse sociologique qu’il tire de ses recherches sur le papier prouve son génie visionnaire.

Bilgi teknolojilerinin matbaaları baştan aşağıya değiştirdiği bu çağda, Gutenberg'den bu yana makinelerin ve ana maddelerin unutulmaya yüz tutmuş zorlu gelişim sürecini kavramak için Balzac'ın Sönmüş Hayaller'i, yazarın deneyimleri ışığında ve derin gözlem anlayışıyla ele aldığı ciddi bir belge olarak okunabilir. Bu çalışmada, önce Balzac’ın matbaacılık bilgisinin ve bu konuda geliştirdiği düşüncelerin ne denli güçlü olduğu irdelenecek ve böylece yayıncılık evreninin yazar için bir roman dekorundan çok daha fazlasını ifade ettiği ortaya konacaktır: Sönmüş Hayaller, sadece Lucien ve David’in maceralarını değil, okuyucunun elinde tuttuğu kitabın öyküsünü de anlatmaktadır. Bu öykü matbaayla başlar, ancak kağıt olmadan var olamaz. Burada Balzac’ın kitabın hammaddesi hakkında verdiği teknik bilgiler oldukça ilginçtir ama en önemlisi, kağıt üzerine araştırmalarına dayandırdığı sosyolojik çözümlemenin yazarın ileri görüşlü dehasını açığa çıkarmasıdır.