Küresel Kuruluşların Kriz Yönetimi ve İletişimi Süreçlerine Yönelik Bir Değerlendirme: Facebook & Cambridge Analytica Veri Skandalının Retoriksel Arena Kuramı Bağlamında İncelenmesi

Onurcan Güden

doi:10.16878/gsuilet.656553

Küresel Kuruluşların Kriz Yönetimi ve İletişimi Süreçlerine Yönelik Bir Değerlendirme: Facebook & Cambridge Analytica Veri Skandalının Retoriksel Arena Kuramı Bağlamında İncelenmesi

Öz

Kuruluşlar için dönüm noktası anlamına gelen krizler, büyük ölçüde belirsizlik yaratarak kuruluşun itibarını ve paydaşlarıyla ilişkilerini tehdit etmektedir. Varlıklarını sürdürmeye devam etmek isteyen kuruluşlar, belirsizliği ve tehditleri ortadan kaldırmaya yönelik çabaları içeren kriz yönetimi sürecine girerler. Bu çalışmanın amacı, farklı kaynakların gönderdiği mesajlarla çok sesli ortamda şekillenen kriz yönetimi sürecini, etkileşimsel çerçevede değerlendirmektir. Bu doğrultuda Frandsen ve Johansen’in çok sesli yaklaşımından hareketle, Facebook & Cambridge Analytica veri skandalının kriz yönetim süreci vaka analizi olarak değerlendirilmiştir. Veri skandalına yönelik retorik arena makro düzeyde gözden geçirilerek krizin iletişim sürecine katılan aktörler saptanmış, sürece etkileri belirlenmiştir. Facebook ve Cambridge Analytica’nın başvurdukları kriz tepki stratejileri incelenerek kriz yönetim sürecinin iki kuruluş için getirdiği farklı sonuçlar ortaya konmuştur. Son olarak söz konusu küresel kuruluşların çalışma modellerinin özünde yer alan “kullanıcı verilerinin dış kaynaklara açıklanması” etik bir sorun olarak görülmüş, bu sorunu düzeltme ve dönüşme yoluna gitmedikleri takdirde farklı potansiyel krizlere açık oldukları kanısına varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

kriz yönetimi,kriz iletişimi,retoriksel arena kuramı

Kaynakça

Adams, T. (24 Mart 2018). Facebook’s week of shame: The Cambridge Analytica fallout.The Guardian. Erişim 7 Mayıs 2018, https://www.theguardian.com/technology/2018/mar/24/facebook-week-of-shame-data-breach-observer-revelations-zuckerberg-silence
Barrett, B. (19 Mart 2018). Facebook owes you more than this. Wired. Erişim 7 Mayıs 2018, https://www.wired.com/story/facebook-privacy-transparency-cambridge-analytica/
Binark, M. (2017). Algoritmaların Yarattığı Yankı Odaları ve Siyasal Katılım Olanağı veya Olanaksızlığı. Varlık Dergisi, (1317), 19-23.
Bucher, T. (2017). The algorithmic imaginary: exploring the ordinary affects of Facebook algorithms. Information, Communication & Society, 20(1), 30-44.
Bump, P. (20 Mart 2018). A new undercover video raises significant questions about Cambridge Analytica's elections work. The Washington Post. Erişim 7 Mayıs 2018, https://www.washingtonpost.com/news/politics/wp/2018/03/20/a-new-undercover-video-raises-significant-questions-about-cambridge-analyticas-elections-work/?noredirect=on&utm_term=.e6a843be25ae
The Cambridge Analytica Files (2018). The Guardian. Erişim 5 Mayıs-10 Ekim 2018, https://www.theguardian.com/news/series/cambridge-analytica-files
Cadwalladr, C. (17 Mart 2018). ‘I made Steve Bannon’s psychological warfare tool’: meet the data war whistleblower. The Guardian. Erişim 5 Mayıs 2018, https://www.theguardian.com/news/2018/mar/17/data-war-whistleblower-christopher-wylie-faceook-nix-bannon-trump
Cadwalladr, C. ve Graham-Harrison, E. (17 Mart 2018). Revealed: 50 million Facebook profiles harvested for Cambridge Analytica in major data breach. The Guardian. Erişim 5 Mayıs 2018, https://www.theguardian.com/news/2018/mar/17/cambridge-analytica-facebook-influence-us-election

Cambridge Analytica basın duyuruları. Cambridge Analytica. Erişim 5 Mayıs - 10 Ekim 2018, https://ca-commercial.com/news
Chaykowski, K. (21 Mart 2018). Mark Zuckerberg Addresses 'Breach Of Trust' In Facebook User Data Crisis. Forbes. Erişim 7 Mayıs 2018, https://www.forbes.com/sites/kathleenchaykowski/2018/03/21/mark-zuckerberg-addresses-breach-of-trust-in-facebook-user-data-crisis/#52da34c03e36
Coombs, T. W. (2018). Crisis communication. Encyclopedia of public relations, 2.
Coombs, T. W. (2015). Ongoing Crisis Communication: Planning, Managing and Responding (4. baskı). Sage Publications.
Coombs, T. W. (2012). Parameters for crisis communication. Coombs, T. W., ve Holladay, S. J. (Ed.) The Handbook of Crisis Communication içinde (17-53). İngiltere: Wiley & Blackwell.
Coombs, T. W. ve Holladay S. J. (2004). Reasoned action in crisis communication: An attribution theory-based approach to crisis management. Millar, D.P. ve Heath, R.L. (Ed.) Responding to Crisis: A Rhetorical Approach to Crisis Communication içinde (95-115). New Jersey: Lawrence Erlbaum.
Coombs, T.W. (2007). The Development of the Situational Crisis Communication Theory. Hansen-Horn, T.L & Neff (Ed.) Public Relations: From Theory to Practice içinde (262-277). NJ: Pearson.
Çınarlı, İ. (2009). Belirsizlik Toplumunun Krizi. İstanbul: Beta Yayınları.
Çınarlı, İ. (2016). Kriz İletişimi. İstanbul: Beta Yayınları.
Çınarlı, İ. (2014). Bir Kriz İletişimi Yönetimi Vaka Analizi: Kaybolan Malezya Havayolları MH370 Sefer Sayılı Uçağı. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, (38), 95-114.
Davies, H.(11 Aralık 2015). Ted Cruz campaign using firm that harvested data on millions of unwitting Facebook users. The Guardian. Erişim 7 Mayıs 2018, https://www.theguardian.com/us-news/2015/dec/11/senator-ted-cruz-president-campaign-facebook-user-data
Davies, H. (26 Mart 2018). Facebook told me it would act swiftly on data misuse – in 2015. The Guardian. Erişim 5 Mayıs 2018, https://www.theguardian.com/commentisfree/2018/mar/26/facebook-data-misuse-cambridge-analytica
Der, G. (2017). Kriz İletişiminde Çok Sesli Yaklaşım: Metro Turizm Krizinin Retoriksel Arena Kuramı Bağlamında İncelenmesi.Yüksek lisans tezi. Kadir Has Üniversitesi.
Edwards, J. (6 Nisan 2018). Sheryl Sandberg: Facebook knew about Cambridge Analytica 2 1/2 years ago but didn't follow up. Business Insider. Erişim 5 Mayıs 2018, http://www.businessinsider.com/sheryl-sandberg-facebook-knew-about-cambridge-analytica-2018-4
Facebook duyuruları. Facebook. Erişim 5 Mayıs-10 Ekim 2018, https://newsroom.fb.com/news/2018/
Falkheimer, J., & Heide, M. (2009). Crisis communication in a new world. Nordicom review, 30(1), 55-66.
Fearn-Banks, K. (2011). Crisis communication: A casebook approach (4. baskı). New York: Routledge.
Frandsen, F. ve Johansen, W. (2018). Voices in Conflict? The Crisis Communication of Meta Organisations. Management Communication Quarterly, 32(I), 90-120. Sage.
Frandsen, F. ve Johansen, W. (2013). Rhetorical Arena (Crisis Theory). Heath, R. L.(Ed.) Encyclopedia of Public Relations içinde (797-800). ABD: Sage Publications.
Frandsen, F. ve Johansen, W. (2010). Crisis communication, complexity, and the cartoon affair: A case study. Coombs, T. W., ve Holladay, S. J. (Ed.) The Handbook of Crisis Communication içinde (425-448). Malden, MA: Wiley-Blackwell.
Frandsen, F., & Johansen, W. (2017). Organizational crisis communication: A multivocal approach. İngiltere: Sage.
Frenkel, S. & Rosenberg, M. (18 Mart 2018). Facebook’s Role in Data Misuse Sets Off Storms on Two Continents. New York Times. Erişim 5 Mayıs 2018, https://www.nytimes.com/2018/03/18/us/cambridge-analytica-facebook-privacy-data.html
Grunig, J.D. & Hunt, T. (1984). Managing Public Relations. NY: Holt, Rinehart and Winston.
Glazer, R. (26 Nisan 2018). Lessons In Crisis Management From Facebook And Starbucks. Forbes. Erişim 7 Mayıs 2017, https://www.forbes.com/sites/robertglazer/2018/04/26/lessons-in-crisis-management-from-facebook-and-starbucks/3/#1f2e107c3e97
Heath, R.L. (Ed.) (2013). Encyclopedia of Public Relations (2. Baskı). Sage.
Hermann, C.F. (1963). Some consequences of crisis which limit the viability of organizations. Administrative Science Quarterly, (8), 61-82.
Kellerman, B. (2006). When should a leader apologize-and when not?. Harvard Business Review, (4), 73-81.
Kim, M. (2016). Facebook's Spiral of Silence and participation: The role of political expression on Facebook and partisan strength in political participation. Cyberpsychology, Behavior & Social Networking, 19(12), 696-702.
Kosinski, M ve Stillwell, D. (2012). Manifestations of user personality in website choice and behaviour on online social networks. Erişim 8 Mayıs 2018, https://www.microsoft.com/en-us/research/wp-content/uploads/2016/11/kbksg_ML2013.pdf
Lerbinger, O. (2012). The Crisis Manager: Facing Disasters, Conflicts and Failures. NY: Routledge.
Lukaszewski, J. E. (2013). On Crisis Communication: What Your CEO Needs to Know About Reputation Risk and Crisis Management. ABD: Rothstein Publishing.
Madrigal, A.C. (19 Aralık 2018). Facebook didn’t sell your date: it gave it away. The Atlantic. Erişim 21 Aralık 2018, https://www.theatlantic.com/technology/archive/2018/12/facebooks-failures-and-also-its-problems-leaking-data/578599/
Porter, J. (29 Kasım 2018). Facebook might not sell user data, but internal documents suggest it was certainly considered. The Verge. Erişim 1 Aralık 2018, https://www.theverge.com/2018/11/29/18117582/facebook-six4three-internal-documents-emails-selling-user-data
Pressman, A. & Nusca, A. (5 Nisan 2018). How Zuckerberg Acts in Crisis. Fortune. Erişim 5 Mayıs 2018, http://fortune.com/2018/04/05/data-sheet-zuckerberg-in-crisis-facebook/
Reid, J. L. (2000). Crisis management: Planning and media relations for the design and construction industry. John Wiley & Sons.
Reynolds, B. & Seeger, M.W. (2005). Crisis and Emergency Risk Communication as an Integrative Model. Journal of Health Communication, 10:1, 43-55.
Rosenberg, M. (17 Mart 2018). How Trump Consultants Exploited the Facebook Data of Millions. New York Times.
Roux‐Dufort, C. (2007). Is crisis management (only) a management of exceptions?. Journal of contingencies and crisis management, 15(2), 105-114. Erişim 8 Mayıs 2018, https://www.nytimes.com/2018/03/17/us/politics/cambridge-analytica-trump-campaign.html
Seeger, M. (2006). Best Practices in Crisis Communication: An Expert Panel Process. Journal of Applied Communication Research, 34:3, 232-244.
Stone, B. (2010). Sell your friends: how Facebook plans to leverage its 550 million users into the greatest advertising juggernaut since Google. Bloomberg Businessweek, October 3, 64‐72.
Thompson, N. (21 Mart 2018). Mark Zuckerberg Talks To Wired About Facebook’s Privacy Problem. Wired. Erişim 5 Mayıs 2018, https://www.wired.com/story/mark-zuckerberg-talks-to-wired-about-facebooks-privacy-problem/
Tüfekçi, Z. (2017). We are building a dystopia just to make people click on ads. Erişim Mayıs 2018,https://www.ted.com/talks/zeynep_tufekci_we_re_building_a_dystopia_just_to_make_people_click_on_ads
Tüfekçi, Z. (21 Mart 2018). Missing From Facebook’s Crisis: Mark Zuckerberg. New York Times. Erişim 8 Mayıs 2018, https://www.nytimes.com/2018/03/21/technology/mark-zuckerberg-facebook.html
Tüfekçi, Z. (19 Mart 2018). Facebook’s Surveillance Machine. New York Times. Erişim 8 Mayıs 2018, https://www.nytimes.com/2018/03/19/opinion/facebook-cambridge-analytica.html
Ulmer, R. R., Sellnow, T. L., ve Seeger, M. W. (2011). Effective Crisis Communication: Moving From Crisis to Opportunity (2. Baskı). ABD: Sage Publications.
Wells, J.R. ve Winkler, C.A. (2017). Facebook Fake News in the Post-Truth World. Harvard Business School Case Collection.
Wong, J.C. (26 Mart 2018). Facebook's privacy practices are under investigation, FTC confirms. The Guardian. Erişim 8 Mayıs 2018, https://www.theguardian.com/technology/2018/mar/26/facebook-data-privacy-cambridge-analytica-investigation-ftc-latest
Zoldan, A. (2018). 3 Important Lessons From Facebook's Deepening PR Crisis. Erişim 10 Ekim 2018, https://www.inc.com/ari-zoldan/what-every-business-can-learn-about-crisis-management-from-facebooks-cambridge-analytica-moment.html
Zuckerberg, M. (21 Mart 2018). Facebook. Erişim 10 Mayıs-10 Ekim 2018, https://www.facebook.com/zuck/posts/10104712037900071
Zuckerberg, M. (2018). Facebook, Social Media Privacy, and the Use and Abuse of Data. Erişim 5 Ekim 2018, https://www.judiciary.senate.gov/meetings/facebook-social-media-privacy-and-the-use-and-abuse-of-data

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Konferans Bildirisi

Yazarlar

Onurcan Güden ^*
0000-0001-6418-2585
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

2 Ocak 2018

Kabul Tarihi

20 Aralık 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Sayı: 31

DOI

https://doi.org/10.16878/gsuilet.656553

IZ

https://izlik.org/JA33KY78SB

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Güden, O. (2019). Küresel Kuruluşların Kriz Yönetimi ve İletişimi Süreçlerine Yönelik Bir Değerlendirme: Facebook & Cambridge Analytica Veri Skandalının Retoriksel Arena Kuramı Bağlamında İncelenmesi. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, 31, 209-231. https://doi.org/10.16878/gsuilet.656553