Basın İlan Kurumu ve 2017-2021 Arasında Basına Verilen İlan Durdurma Cezaları

Gül Karagöz Kızılca; F. Kemal Kızılca

doi:10.16878/gsuilet.1073008

TR EN FR

Basın İlan Kurumu ve 2017-2021 Arasında Basına Verilen İlan Durdurma Cezaları

Öz

Bu çalışma, Basın İlan Kurumu’nun (BİK) 2017-2021 arasında verdiği resmi ilan ve reklam kesme cezalarındaki değişimi, BİK’in kuruluş amacı çerçevesinde değerlendirmektedir. Basında, özellikle 2020 ve 2021 yıllarında BİK cezalarında 2020 yılı sonrasında bir artış olduğu, cezaların iktidara belirli mesafede duran birkaç gazeteye yöneldiği ve basın üzerinde bir baskı unsuru haline geldiği yönünde haberler çıkmaktadır. Fakat cezalarda değişimi gösteren akademik bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışmada, ilk kez, BİK Yönetim Kurulu toplantı tutanakları ve ulaşılan faaliyet raporlarında aktarılan bilgiler derlenerek, BİK’in verdiği ilan kesme cezaları incelenmektedir. Ele alınan zaman diliminde özellikle BİK Yönetim Kurulu’nda Eylül 2019’da yapılan değişikliğin, verilen ortalama ceza sayısında altı kata yakın bir artışla sonuçlandığını gözlemlenmiştir. Basın Ahlak İlkeleri çerçevesinde verilen cezaların toplamdaki payında meydana gelen değişim ve cezaların yalnızca belirli gazetelerde yoğunlaşması da çalışma kapsamında raporlanmış ve çözümlenmiştir. Elde edilen veriler, BİK’in kuruluş amaçları arasında yer alan basın özgürlüğü ve çoksesliliği sağlamaktan uzaklaştığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Turkish Press Advertisement Agency and its Suspension Penalties of Official Advertisements Given to the Press between 2017 and 2021

Abstract

This study evaluates the changes in the Turkish Press Advertisement Agency’s (BIK) decisions regarding the suspension penalties of official advertisements in the Turkish Press between 2017 and 2021. Founded as an autonomous agency in 1961, BIK aims to distribute official advertisements and announcements impartially among press outlets. Since 2019, the agency has occupied the Turkish press’ agenda for its unfair advertisement suspension decisions towards specific newspapers. This paper provides the first comprehensive examination of BIK penalties based on both its annual reports and governing board meeting minutes. The data show that the penalties have increased almost six-fold following the board change. Further, we provide evidence that following the board change, penalties have concentrated on certain press outlets and are mostly given on “ethical principles” grounds. The paper concludes that the post-2019 policy change contradicts the BIK’s founding principles to promote press freedom and pluralism.

Keywords

Agence de Publicité Presse et ses sanctions de suspension des publicités officielles données à la presse entre 2017 et 2021

Öz

Cette étude évalue les changements sur les décisions de l'Agence gouvernementale de publicité de la presse (AGPP) concernant les sanctions de suspension des publicités officielles sur la presse turque entre 2017 et 2021. L’AGPP a été fondée en 1961 comme une agence autonome, et elle vise à diffuser les publicités et annonces officielles de façon impartiale parmi les organes de presse. Pourtant, depuis 2019, l'agence se fait une renommée pour ses décisions injustes de suspension de publicités envers des journaux spécifiques. Cette étude est une analyse complète des sanctions par l’AGPP, réalisée au moyen de ses rapports annuels et sur les procès-verbaux des réunions du conseil d'administration. Les données montrent que les sanctions ont été multipliées par six en moyenne suite au changement de conseil. A la suite de changement de conseil d'administration, on constate que les sanctions se sont concentrées sur certains organes de presse et sont principalement prononcées sur la base des « principes éthiques ». Cette étude conclut que le changement de politique post-2019 contredit les principes fondateurs du AGPP pour promouvoir la liberté et le pluralisme de la presse.

Anahtar Kelimeler

References

Akyol, M. (2021). Muhalif gazetelere mali kıskacın sopası: Basın İlan Kurumu. https://expressioninterrupted.com/tr/muhalif-gazetelere-mali-kiskacin-sopasi-basin-ilan-kurumu/
Alemdar, K. (2001). İletişim ve tarih. Ümit Yayıncılık.
Alemdar, K. (2017a). Demokrat parti döneminde resmi ve özel ilanlar Türkiye’de kitle iletişimi: Dün, bugün, yarın içinde (2. bs, C. 1, s. 248-250). Türkiye Gazeteciler Cemiyeti.
Alemdar, K. (2017b). Demokrat Parti ve basın Türkiye’de kitle iletişimi: Dün, bugün, yarın içinde (2. bs, C. 1, s. 232-243). Türkiye Gazeteciler Cemiyeti.
Anadolu Ajansı. (2016, Mayıs 12). Terör ve şiddeti özendiren yayınlara ceza. Erişim 10 Şubat 2022, https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/teror-ve-siddeti-ozendiren-yayinlara-ceza/570962
Arcan, H. E. (2008, Kasım). Nail Güreli ile sözlü tarih görüşmesi. Erişim 10 Şubat 2022, http://dspace.sozlutarih.org.tr:8080/handle/20.500.11834/3676?show=full
Atuk, F. G. (2020). Medya ve iktidar ilişkisi bağlamında Demokrat Parti’nin ilan ve reklam politikaları. Erciyes İletişim Dergisi, 7(1), 533-556.
Baldasty, G. J. (1992). The Commercialization of News in the Nineteenth Century. University of Wisconsin Press.

Basın İlan Kurumu. (t.y.). Hakkımızda. Erişim 10 Şubat 2022, https://bik.gov.tr/kurumsal/hakkimizda/
Basın İlan Kurumu. (2016, Ekim 5). Resmi ilan ve reklamlar ile bunları yayınlayacak süreli yayınlar yönetmeliği Resmi Gazete’de yayımlandı. Erişim 10 Şubat 2022, https://bik.gov.tr/kurumsal-haberler/resmi-ilan-ve-reklamlar-ile-bunlari-yayinlayacak-sureli-yayinlar-yonetmeligi-resmi-gazetede-yayimlandi/
Basın İlan Kurumu. (2019, Eylül 9). BİK Yönetim Kurulu Üyeleri ve Denetçileri belli oldu. Erişim 10 Şubat 2022, bik.gov.tr/kurumsal-haberler/bik-yonetim-kurulu-uyeleri-ve-denetcileri-belli-oldu
Basın İlan Kurumu. (2022, Ocak 24). Basın İlan Kurumu, gazete ve dergileri Basın Ahlak Esasları kapsamında inceler. Erişim 10 Şubat 2022, https://bik.gov.tr/kurumsal-haberler/basin-ilan-kurumu-gazete-ve-dergileri-basin-ahlak-esaslari-kapsaminda-inceler/
Basın Konseyi. (2022). 2021 yılı basın özgürlüğü raporu. Erişim 10 Şubat 2022, https://www.basinkonseyi.org.tr/basin-konseyi-2021-yili-basin-ozgurlugu-raporu/
Başar, A. H. (2007). Ahmet Hamdi Başar’ın hatıraları (M. Koraltürk, Ed.; 1. baskı). İstanbul Bilgi Üniversitesi.
Bianet. (2021, Ocak 12). Basın İlan Kurumu’ndan BirGün’e ‘RTÜK’ cezası. Erişim 10 Şubat 2022, https://m.bianet.org/bianet/medya/237415-basin-ilan-kurumu-ndan-birgun-e-rtuk-cezasi Birgün. (2021a, Eylül 28). İlan değil, ceza kurumu. Erişim 10 Şubat 2022, https://www.birgun.net/haber/ilan-degil-ceza-kurumu-360193
Birgün. (2021b, Kasım 7). Kâğıttan sebepler. Erişim 10 Şubat 2022, https://www.birgun.net/haber/kagittan-sebepler-364885
Cumhuriyet. (2021, Eylül 27). Cumhuriyet’e 74 günlük resmi ilan cezası. Erişim 10 Şubat 2022, https://www.cumhuriyet.com.tr/turkiye/cumhuriyete-74-gunluk-resmi-ilan-cezasi-1872111
Dursun, Ç., & Alemdar, K. (1999). İlan ve reklam gelirleri. Medya gücü ve demokratik kurumlar içinde (s. 125-138). AFA Yayıncılık.
Eroğul, C. (1970). Demokrat Parti tarihi ve ideolojisi. Sevinç Matbaası.
Evrensel. (2021, Mayıs 18). BİK’in Evrensel’e bugüne kadar verdiği ilan kesme cezaları 103 gün oldu. Erişim 10 Şubat 2022, https://www.evrensel.net/haber/423564/bikin-evrensele-bugune-kadar-verdigi-ilan-kesme-cezalari-103-gun-oldu
Faik, B. (2001). Matbuat basın derken—Medya (1. baskı, C. 2). Doğan Kitap.
Faruk Bildirici. (2021, Şubat 7). Basın İlan’da yıllık ceza rekoru ve habere rüşvet teklifi! Erişim 10 Şubat 2022, https://farukbildirici.com/basin-ilan-da-yillik-ceza-rekoru-ve-habere-rusvet-teklifi
Gazeteciler Cemiyeti. (2020). İfade ve basın özgürlüğü 2020 yıllık raporu. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti. Erişim 10 Şubat 2022, http://media4democracy.org/public/uploads/reports_8412938.pdf
Gevgilili, A. (1981). Yükseliş ve düşüş. Altın Kitaplar.
Girgin, A. (2007). Türkiye’de yerel basın ve resmî ilan (S. Gezgin, Ed.; s. 243-260). İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi.
Girgin, A. (2008). Gazeteciliğin temel ilkeleri. Der Yayınları.
Karagöz-Kızılca, G. (2017). Resmi-özel ilanlar ve Basın İlan Kurumu. K. Alemdar (Ed.), Türkiye’de kitle iletisimi: Dün, bugün, yarın içinde (2. bs, C. 1-2, s. 579-592). Türkiye Gazeteciler Cemiyeti.
Kaya, R. (1999). Türkiye’de 1980 sonrası medyanın gelişimi ve ideoloji gereksinimi. Türk-İş Yıllığı ’99 içinde (C. 2). Türk-iş.
Kaya, R. (2017). Siyasal yaşam ve medya. K. Alemdar (Ed.), Türkiye’de kitle iletisimi: Dün, bugün, yarın içinde (2. bs, C. 1, s. 404-417). Türkiye Gazeteciler Cemiyeti.
Keane, J. (2000). Medya ve demokrasi (H. Şahin, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
Kocabaşoğlu, U., Bulutgil, A., Fahrettin, Ç., Binnaş, İ. E., & Şeker, N. (1996). SEKA tarihi: Türkiye selüloz ve kâğıt fabrikalarının tarihsel gelişimi. SEKA.
Kovach, B., & Rosenstiel, T. (2007). The elements of journalism: What newspeople should know and the public should expect (1st rev. ed., Completely updated and rev). Three Rivers Press.
Kubilay, Ç. (2014). Demokrat Parti dönemi̇nde bir baskı ve deneti̇m mekani̇zması olarak cevap ve düzeltme hakkının kullanımı: Ulus örneği̇ (1956-1960). Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 39, 187-201.
Lardeau, M. and Patrick Le Floch (2013). France: Press Subsidies—Inefficient but Enduring. in P. Murschetz (ed.), State Aid for Newspapers, Media Business and Innovation. DOI 10.1007/978-3-642-35691-9_13, # Springer-Verlag.
Ots, M., & Picard, R. G. (2018). Press Subsidies. In J. F. Nussbaum (Ed.), Oxford Research Encyclopedia of Communication. Oxford University Press. DOI: 10.1093/acrefore/9780190228613.013.861
Öymen, A. (2013). Ve ihtilal (1. baskı). Doğan Kitap.
Papathanassopoulos, S. (2013).“Greece: Press Subsidies in Turmoil” in P.C. Murschetz (ed.), State Aid for Newspapers, Media Business and Innovation; Theories, Cases, Actions. Springer, p. 237-521.
Petrova, M. (2011). “Newspapers and Parties: How Advertising Revenues Created an Independent Press.” American Political Science Review, 105 (4): 790–808. doi:10.1017/S0003055411000360.
Resmi Gazete (1957). Kararname 4/9714 (Sy 9767). https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/9767.pdf
Resmi Gazete (1956). Neşir yoliyle veya radyo ile işlenecek bazı cürümler hakkındaki 6334 sayılı kanunun adı ile bazı maddelerinin tadiline ve bir madde ilâversine dair Kanun, 6732. Erişim 10 Şubat 2022, http://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/9327.pdf
Resmi Gazete (1961). Basın İlan Kurumu teşkiline dair kanun, 195. Erişim 10 Şubat 2022, https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/10859.pdf
Resmi Gazete (1994). Basın İlan Kurumu teşkiline dair 195 Sayılı Kanun’un 49’uncu maddesinde yer alan basın ahlak esasları hakkında 129 sayılı genel kurul kararı (Sy 22127). Erişim 10 Şubat 2022, https://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/22127.pdf
Resmi Gazete (2018). 2/1/1961 tarihli ve 195 sayılı Basin İlan Kurumu Teşkiline Dair Kanunun 14'üncü maddesinde belirtilen yetkilerin İletişim Başkanlığı tarafından kullanilmasina dair Cumhurbaşkanliği karari (Sy 30521). Erişim 10 Şubat 2022, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2018/08/20180831-12.pdf
Şahin, Ü., Coşkun, İ., & Dönmez Gedek, B. (2020). Türkiye Gazeteciler Sendikası 2019-2020 basın özgürlüğü raporu. Türkiye Gazeteciler Sendikası.
Tambini, D. (2021). A theory of media freedom. Journal of Media Law, 13(2), 135-152.
Topuz, H. (2003). Türk basın tarihi: II. Mahmut’tan holdinglere (2. bs). Remzi Kitabevi.
TÜİK. (2022). İstatistik veri portalı. Erişim 10 Şubat 2022, https://data.tuik.gov.tr
Uzun, R. (2014). Medya-siyaset ilişkileri: Türkiye’de savunucu gazetecilik olgusunun incelenmesi. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 39, 129-147.
Üstün, H. (2010). Türkiye’de devletin yazılı basına ilan ve reklâm dağıtım politikaları ve Basın İlan Kurumu örneği. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Üstün, H. (2017). Bab-ı Ali’de Dokuz Patron olayı. K. Alemdar (Ed.), Türkiye’de kitle iletisimi: Dün, bugün, yarın içinde (2. bs, C. 1, s. 301-313). Türkiye Gazeteciler Cemiyeti.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Gül Karagöz Kızılca
0000-0002-6569-5734
Türkiye

F. Kemal Kızılca ^*
0000-0002-3884-5389
Türkiye

Publication Date

June 27, 2022

Submission Date

February 14, 2022

Acceptance Date

March 14, 2022

Published in Issue

Year 2022 Number: 36

DOI

https://doi.org/10.16878/gsuilet.1073008

IZ

https://izlik.org/JA58WS54FP

Cite

RIS / Bibtex

APA

Karagöz Kızılca, G., & Kızılca, F. K. (2022). Basın İlan Kurumu ve 2017-2021 Arasında Basına Verilen İlan Durdurma Cezaları. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, 36, 6-33. https://doi.org/10.16878/gsuilet.1073008