Türkiye’de Gazetecilikte Prekaryalaşma: Yaş, Cinsiyet Ve Güvencesizlik Dinamikleri

İncilay Cangoz; Temmuz Gönç Şavran

doi:10.16878/gsuilet.1794175

TR EN FR

Türkiye’de Gazetecilikte Prekaryalaşma: Yaş, Cinsiyet Ve Güvencesizlik Dinamikleri

Öz

Bu çalışmada, Türkiye’de gazetecilerin demografik özellikleri, eğitim düzeyi, mesleki deneyimleri ve istihdam türü değişkenleri doğrultusunda mesleki kaygılarını incelemekteyiz. 374 gazeteciyle yapılan anket araştırmasının bulguları, işini kaybetme endişesinin özellikle 20–33 yaş grubunda daha yoğun hissedildiğini; bu kaygının duygusal ve zihinsel iyi oluş üzerinde olumsuz etkiler yarattığını göstermektedir. Genç kuşak gazeteciler, yüksek eğitim düzeylerine rağmen güvencesiz istihdam biçimleriyle karşı karşıyadır. Kadın gazetecilerin eğitim düzeyleri erkeklerden daha yüksek olmasına karşın meslekte kalma süreleri daha kısa olup, toplumsal cinsiyet temelli engellerin varlığı dikkat çekmektedir. Gelir düzeyi ile iş kaybı kaygısı arasında negatif ilişki saptanmıştır: düşük maaşlı gazeteciler daha yüksek iş kaygısı taşımaktadır. Sonuçlar, Türkiye’de gazeteciliğin yapısal olarak prekaryalaştığını; genç ve kadın gazetecilerin daha kırılgan konumda bulunduğunu ortaya koymaktadır. Makalede sektörde güvenceli istihdam ve eşitlikçi politikaların gerekliliği vurgulanmakta; kamunun organları, üniversiteler ve meslek örgütlerini kapsayan kurumlararası iş birliği ile gazetecilik mesleğinin formal ve informal güvencelerinin geliştirilmesini önermekteyiz.

Anahtar Kelimeler

Precarization in Journalism in Turkey: Dynamics of Age, Gender, and Insecurity

Abstract

This article examines the professional anxieties of Turkish journalists in relation to their age, gender, educational level, and employment conditions. Drawing on a survey of 374 journalists, the findings reveal that job insecurity is most prevalent among 20–33-year-olds and negatively impacts emotional and mental well-being. Despite their high level of education, young journalists face precarious employment. Although female journalists are more highly educated than their male colleagues, they remain in the profession for shorter periods, reflecting persistent gender-based barriers. A negative correlation was found between income and job-loss anxiety, with lower-paid journalists reporting greater concern. Overall, the results suggest that journalism in Turkey has become structurally precarious, exposing young and female journalists to heightened vulnerability. The article argues for policies that promote secure employment and equality and calls for inter-institutional cooperation, including among public bodies, universities, and professional associations, to strengthen formal and informal safeguards for journalists.

Keywords

La précarisation du journalisme en Turquie : dynamiques d’âge, de genre et de précarité

Öz

Cet article examine les inquiétudes professionnelles des journalistes en Turquie en fonction de l’âge, du genre, du niveau d’éducation et des conditions d’emploi. À partir d’une enquête menée auprès de 374 journalistes, les résultats montrent que l’insécurité professionnelle est la plus marquée chez les 20–33 ans et qu’elle affecte négativement le bien-être émotionnel et mental. Malgré un niveau d’éducation élevé, les jeunes journalistes sont confrontés à des formes d’emploi précaires. Les femmes journalistes, bien que plus diplômées que leurs homologues masculins, restent moins longtemps dans la profession, ce qui reflète la persistance d’obstacles liés au genre. Une corrélation négative a été observée entre le revenu et l’anxiété liée à la perte d’emploi: les journalistes les moins rémunérés expriment davantage de préoccupations. Dans l’ensemble, les résultats indiquent que le journalisme en Turquie est devenu structurellement précaire, plaçant les jeunes et les femmes journalistes dans une position de plus grande vulnérabilité. L’article plaide pour un emploi sécurisé et des politiques fondées sur l’égalité et appelle à une coopération interinstitutionnelle entre organismes publics, universités et associations professionnelles afin de renforcer les garanties formelles et informelles pour les journalistes.

Anahtar Kelimeler

Proje Numarası

BAP 2203E045

Etik Beyan

Bu makale, Anadolu Üniversitesi BAP 2203E045 “Değişen Medya Ortamında Gazetecilik Mesleği: Riskler, Belirsizlikler ve Çözümler” adlı projeden üretilmiştir. Çalışma için Protokol No. 80396 numaralı etik kurul belgesi alınmıştır. Makaledeki bulgular, Worlds of Journalism Study adlı daha geniş kapsamlı uluslararası araştırmanın Türkiye ayağını içermektedir. Araştırmanın bütünü için https://www.worldsofjournalism.org/ sitesine bakılabilir.

Kaynakça

Adaklı, G. (2006). Türkiye’de Medya Endüstrisi Neoliberalizm Çağında Mülkiyet ve Kontrol İlişkileri, Ankara: Ütopya
Ayan, V. M. (2019). AKP Devrinde Medya Alemi, Ankara: Yordam.
Bauman, Z. (2000). Liquid modernity. UK: Polity Press.
Beck, U. (1992). Risk Society: Towards a new modernity. London: Sage Publications.
Bulut Ç. K. (2024). Kavşaktaki Gazetecilik: Yeniden Biçimlenen Gazeteciliğin Dönüşüm Dinamikleri, (Der. Çağrı Kaderoğlu Bulut ve Özgün Dinçer), Gazetecilik Yeniden Değişim Deneyim Arayışlar, Ankara:Ütopya.
Butler, J. (2012). Precarious life, vulnerability, and the ethics of cohabitation. Journal of Speculative Philosophy, 26(2), 134–151. ttps://doi.org/10.5325/jspecphil.26.2.0134
Bodnar C (2006). Taking it to the streets: French cultural worker resistance and the creation of a precariat movement. Canadian Journal of Communication 31(3): 675–694.
Bourdieu, S. (1998). Acts of Resistance: Against the Tyranny of the Market. New York: The New Press

Castel, R. (2003). From Manual Workers to Wage Laborers: Transformation of the Social Question. Transaction Publishers.
Cohen, A., Hunter, M., ve O’Donnell, H. (2019). Emotional labour and mental health in journalism. Journalism Practice, 13(8), 1047–1062.
Çelenk, S. (2023). 20 Yıllık Hasar ve Onarım İmkanı: Medya AKP için Suyun Başı Demekti Hemen Tutulmalıydı, Birikim, Sayı 406-407, 103-121
Çiğdem, S.ve Erdoğan, E. (2019). Medya Endüstrisinde Yeni Bir Prekarizasyon Süreci Olarak Freelance Çalışma, Siyaset-Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, Vol.7 (2) 159-169
Deuze, M., ve Witschge, T. (2018). Beyond journalism. Polity Press.
Deuze, M. (2007). Media Work. Cambridge, MA: Polity.
Dörre, K. (2014). “Precarity and Social Disintegration: A Relational Concept.” Journal fürEntwicklungspolitik 30 (4): 69–89.
Giddens, A. (1991). Modernity and self-identity. New York: Polity Press.
Gollmitzer, M. (2014). Precariously Employed Watchdogs? Journalism Practice, 8, 826–41.
Gönç Şavran, T. Cangöz, İ. (2024). Perkerleşen Gazeteciler: Medya Sektöründe Güvencesiz ve Esnek İstihdam, 20. Uluslararası İletişim Sempozyumu Bildiri kitabı https://cim.anadolu.edu.tr/arsiv
Kaderoğlu Bulut, (2019). “Yapılanma, Çözülme, Belirsizlik: Gazetecilik Pratikleri ve Basın İş Hukuku”, İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi - Sayı 49 / Güz, 195-218
Kalleberg, A. L. ve Vallas, S. S. (2018). Probing precarious work: Theory, research, and politics. A. L. Kalleberg ve S. S. Vallas (Ed.). Precarious work (Research in the sociology of work, 31) içinde (ss. 1-30).
Kaya, R. (2009). Medya İktidar Yumağı, Ankara: İmge
Kaya Hayatsever, E. (2024). Türkiye’de Dijitalleşme ve Gazetecilik Rejimi: Haber Üretim Sürecinde Teknoloji, Emek ve Siyaset, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Gazetecilik Anabilim Dalı Basılmamış Doktora Tezi, Ankara
Kejanlıoğlu, D. Beybin (2004). Türkiye’de Medyanın Dönüşümü, Ankara: İmge Kitapevi
Keller, B., and H. Seifert. (2013). “Atypical Employment in Germany. Forms, Development, Patterns.” Transfer 19 (4): 457–474.
Kızılca, F. K., ve Karagöz Kızılca, G. (2018). Türkiye’de İletişimciler ve “Preker” Emek: Gözden Kaçmış bir Veri Tabanından Bulgular. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi(29), 9-30. https://doi.org/10.16878/gsuilet.499956
Lukan, T., ve Čehovin Zajc, J. (2022). “If you don’t agree to be available 24/7, then you have nothing to do in journalism”: the boundary work tactics of precarious journalists. Community, Work & Family, 26(4), 411–427. https://doi.org/10.1080/13668803.2022.2050356
Malone, Thomas W., and Robert Laubacher. (1998). “The Dawn of the E-Lance Economy.” Harvard Business Review, September-October. Accessed July 29, 2015. https://hbr.org/1998/09/the-dawn-of-the-e-lance-economy
McKercher, F Catherine (2014). “Precarious Times Precarious Work, A Feminist Political Economy of Freelance Journalists in Canada and the United States”,
Marquez-Ramirez, M., Amado, A ve Waisbord, S. (2021). “Labor Precarity and Gig Journalism in Latin America”, Newswork and Precarity, London: Routledge
Morini, C., K. Carls, and E. Armano. (2014). “Precarious Passion or Passionate Precariousness? Narratives from Co-Research in Journalism and Editing.” Recherchessociologiques et anthropologi ques 45: 61–83. https://journals.openedition.org/rsa/1264
Neilson, T. (2025, January 22). The Labor of News Work and Journalism. Oxford Research Encyclopedia of Communication. Retrieved 28 Sep. 2025, from https://oxfordre.com/communication/view/10.1093/acrefore/9780190228613.001.0001/acrefore-9780190228613-e-1532.
Hardt, M. ve Negri, A. (2009). İmparatorluk. İstanbul: Ayrıntı
Harvey, D. (1990). The Condition of Postmodernity. Blackwell.
Hesmondhalgh, D. ve Baker, S. (2011). Creative Labour: Media Work in Three Cultural Industries. Routledge.
Hinterseer, T. (2013). “Part-Time Work: Atypical? Precarious? Normal?” European Journal of Futures Research 1 (18): 1–18.
Turgut, A. E (2019). Türkiye’de Neoliberalizm ve Sosyal Devletin Dönüşümü, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü basılmamış YLTezi, İstanbul
Oğuz, Ş. (2011). Tekel Direnişinin Işığında Güvencesiz Çalışma/Yaşama: Proletaryadan “Prekarya”ya mı?. Mülkiye. 35 (271), 7-25.
Örnebring, H. (2018). Journalists thinking about precarity: Making sense of the “new normal”, International Journalism on Online Journalism, 110-128 file:///C:/Users/user/Downloads/FINALISOJ%20(12).pdf
Özer, Ö. (2006). Medya Alanında Tekelleşme: Ankarada’ki Muhabirlerin Tekelleşmenin Sonuçlarına Yönelik Değerlendirmeleri, Medya Okuryazarlığı, Ed. Nurçay Türkoğlu, İstanbul: Marmara Üniversitesi Yayını, 100-115
Özkan, E. İ. (2018). Gazetecilerin Prekerleşen Emeği: Eskişehir’de Bir İnceleme, Anadolu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Anabilim Dalı Basılmamış Yüksek Lisans Tezi: Eskişehir
Patrick, H., and K. Elks. (2015). “From Battery Hens to Chicken Feed: The Perceived Precarity and Identity of Australian Journalists.” Asia Pacific Journal of Arts and Cultural Management 48 (12): 48–66.
Reinardy, S. (2011). Newspaper journalism in crisis: Burnout on the rise, eroding young journalists’ career commitment. Journalism, 12(1), 33–50.
Rick, J. (2024). Acutely Precarious? Detecting Objective Precarity in Journalism. Digital Journalism, 13(3), 542–561. https://doi.org/10.1080/21670811.2023.2294995
Rick, J., ve Hanitzch, T. (2023). Journalists’ Perception of the Precarity: Toward a Theoretical Model, Jornalism Studies, 25(2), 199-217. https://doi.org/10.1080/1461670X.2023.2293827
Salamon, E. (2016). E-Lancer Resistance: Precarious freelance journalists use digital communications to refuse rights-grabbing contracts. Digital Journalism, 4(8), 980–1000. https://doi.org/10.1080/21670811.2015.1116953
Sennett, R. (2016). Karakter Aşınması: Yeni Kapitalizmde İşin Kişilik Üzerindeki Etkileri. (Çev:Barış Yıldırım). İstanbul: Ayrıntı.
Sönmez, M. (2003). Filler ve Çimenler Medya ve Finans Sektöründe Doğan-Anti/Doğan Savaşı, İstanbul: İletişim.
Sözeri, C.ve Güney, Z. (2011). Türkiye’de Medyanın Ekonomi Politiği: Sektör Analizi, https://www.tesev.org.tr/tr/research/turkiyede-medyanin-ekonomi-politigi-sektor-analizi/
Törenli, N., ve Kıyan, Z. (2019). Gazetecilik Becerileri Üzerine Bir Alan Araştırması: Türkiye Örneği. Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences(57), 195-223. https://doi.org/10.26650/CONNECTIST2019-0041
Standing, R. (2014). Prekarya Yeni Tehlikeli Sınıf, (Çev. Ergin Bulut), İstanbul: İletişim
Şen, R. (2024). “Gaziantep Yerel Medyasında Çalışan Gazetecilerin Prekaryalaşma Deneyimleri”, Gaziantep University Journal of Social Sciences, 23(3), 841-864
Uzunoğlu, S. (2018). (2018). Gazeteci Emeğinin Dönüşümü ve Güvencesizleşme: Türkiyeli Dijital Haber Odalarının Serbest Muhabirleri Üzerine Bir Çalışma, Moment Dergi, 5(2): 195-218
Yavuz, M. F. (2021). Yeni Medya Düzeninde Gazeteci Emeğinin Dönüşümü. Nosyon: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi, 8, 89-102.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Gazetecilik Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

İncilay Cangoz ^*
0000-0002-2670-444X
Türkiye

Temmuz Gönç Şavran
0000-0003-0561-4661
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

25 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

30 Eylül 2025

Kabul Tarihi

12 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 43

DOI

https://doi.org/10.16878/gsuilet.1794175

IZ

https://izlik.org/JA25AY28AF

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Cangoz, İ., & Gönç Şavran, T. (2025). Türkiye’de Gazetecilikte Prekaryalaşma: Yaş, Cinsiyet Ve Güvencesizlik Dinamikleri. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, 43, 7-34. https://doi.org/10.16878/gsuilet.1794175