Türkiye'de Bağımsız Haber Dergiciliğinin Ekonomik Sorunları: Nokta Dergisi Örneği

Time magazine was established in 1923, basically to fulfill the need of obtaining information as quick as possible. In many aspects, this was a period marked with the notion of "speed", as the necessity of demanding 'fast' information was synchronic with the social tempo itself. In this period, Time set a model for news magazines in all over the world. Being inspired by this trend, Akis was established in 1954 as the first news magazine in Turkey. Until 1980, news magazine publishers, which were small/medium sized enterprises, were dominant in the sector. Starting from the 80's, the global neoliberal economic flow strongly influenced the Turkish Press, and resulted in a change in the ownership structure in the media: Media groups who have grown with horizontal and vertical mergers remained in possession of the sector. This research's aim is to argue and detect the economic problems which include the market structure, distribution and marketing, human resources, advertising, and restraint of circulation of independent news magazine who provide pluralism in newsmagazine sector. The last period of Nokta (November 2006 - April 2007), an independent newsmagazine which is no longer published by its owner for economic and politic reasons, is analyzed. Case study method is used in conjunction with semi-structured interviews. This article reveals that, in Turkey, ownership is seen equivalent to obtaining political power instead of commercial motive. In addition, it is observed that if an independent newsmagazine is supported financially and is provided with the editorial independence, it can break up the univocal structure which grows out of monopolistic market and can create its own reader.

Le tempo rapide survenu avec 20'ème siècle a engendré la nécessité d'obtenir des informations le plus rapidement possible et Time est paru en 1923 comme première hebdomadaire d'actualité. Pendant que dans le monde entier beaucoup de magazines inspirant de Time paraissent les uns après les autres, le premier hebdomadaire d'actualité en Turquie Akis sort en 1954 au moment du passage au régime pluraliste. Du début de l'histoire de la presse jusqu'aux années 1980, le secteur de la presse magazine est dominé par les petites et moyennes entreprises dont les actionnaires sont leurs propres écrivains. Dans la période qui a commencé en 1980, la structure propriétaire des médias turcs a été bouleversée à cause de l'extension de la logique de l'économie néo-libérale dans le monde entier. Après 1990, avec des extensions verticales et horizontales, les groupes exerçant dans tous les domaines de la communication (quotidien, radio, télévision, production du film, de la musique, etc.) ont dominé le secteur de la presse magazine aussi. Donc cette concentration s'est terminée par un marché oligopolistique. L'objectif de cette recherche est de débattre, les problèmes économiques que contiennent la structure du marché, le personnel, la restriction de tirage, le marketing et la distribution du magazine d'actualité indépendant qui est un facteur important pour assurer un environnement médiatique pluraliste, à partir de l'exemple de la dernière période de Nokta (novembre 2006 - avril 2007) hebdomadaire d'actualité d'indépendant qui fut suspendu par son propriétaire pour des raisons économiques et politiques. Notre méthode est une étude de cas avec des interviews semi-directive. Cette recherche révèle qu'en Turquie, être propriétaire des médias équivaut à l'obtention d'un pouvoir politique plutôt qu'un objectif commercial. En outre, il est observé que si un magazine indépendant est soutenu financièrement et auquel il est fourni une indépendance éditoriale, peut briser la voix unique qui procède du marché monopolistique et peut créer son propre lecteur.

20'nci yüzyılın toplum yaşamına getirdiği hızlı tempo kısa yoldan bilgi edinme ihtiyacını ortaya çıkarmış, böylece Time 1923 yılında ilk haber dergisi olarak ortaya çıkmıştır. Dünyanın pek çok ülkesinde Time'dan esinlenen haber dergileri birbiri ardına yayınlanırken Türkiye'de haber dergiciliği, çok partili siyasal yaşama geçildiği dönemde, 1954 yılında Akis'le başlamıştır. Türkiye'de dergi yayıncılığı sektöründe 1980'lere kadar sermayedarları yazar kadrolarından oluşan küçük ve orta ölçekli işletmeler etkin olurken, 1980'lerden itibaren dünyayla paralel şekilde Türkiye'yi de etkileyen neo-liberal ekonomi anlayışı, basın sektörünü de etkilemiş, sahiplik yapısının değişmesine yol açmış, sektöre yatay ve dikey birleşmelerle büyüyen medya grupları hâkim olmuştur. 1990'lardan itibaren giderek büyüyen, dağıtımı ellerinde bulunduran, televizyon yayıncılığına başlayan basın grupları, dergi yayıncılığı alanında da egemenliklerini kurmuşlardır. Bu yoğunlaşma dergi pazarının oligopol bir yapıya bürünmesiyle sonuçlanmıştır. Bu çalışmada yoğunlaşmanın yüksek olduğu dergi yayıncılığı sektöründe habere ulaşmada çeşitliliğin ve çoksesliliğin sağlanması açısından önemli bir faktör olan bağımsız haber dergiciliğinin pazarın yapısı, insan kaynakları, reklam, dağıtım ve pazarlama, tiraj kısıtlanmasından oluşan ekonomik sorunları, Kasım 2006 - Nisan 2007 tarihleri arasında bağımsız bir yayın olarak faaliyet gösteren ancak gerek ekonomik gerekse siyasi nedenlerle sermayedarı tarafından yayından kaldırılan Nokta dergisi örneği üzerinden incelenmiştir. Örnek olay incelemesi yönteminin kullanıldığı çalışmada literatür taramasıyla elde edilen veriler yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmelerle tamamlanmıştır. Çalışma, Türkiye'de medya sahipliğinin ticari saiklerden çok siyasi güç elde etmekle eşdeğer görüldüğünü ortaya koymaktadır. Bununla birlikte finansal olarak en az bir yıl desteklenmesi ve editöryal bağımsızlığının sağlaması durumunda bağımsız bir haber dergisinin, medya sektöründe tekelci yapıdan kaynaklanan teksesliliği kırdığı, kendi okuyucusunu yarattığı görülmüştür.