Türkiye Sinemasında Aklın Sınırlarını Belirlemek: Çıplak Vatandaş ve Gişe Memuru Filmlerinde Delilik Temsilleri

Defining the Boundaries of Reason in Turkish Cinema: Representation of Madness in Çıplak Vatandaş and Gişe MemuruWho is the mad? Who is the reasonable? Is it possible to define the boundaries of reason by definition of madness? According to Michel Foucault, the reason can only define itself by the opposition of madness. In this point, it is crucial to understand the binary opposition of mad and reason and their social meanings. The aim of this study is to understand the representation of “madness” in cinema as a sphere where the meaning is reproduced by representations. In order to achieve this goal, representation of madness in two Turkish films as Çıplak Vatandaş (1985) and Gişe Memuru (2010) has been analyzed. It can be concluded that in two selected films, being reasonable has been identified with nonresistance, acceptance, coping with the all negative conditions of modern life and “being mad” has been identified with resistance and difference.

Deli kimdir? Akıllı kimdir? Deliliğin tanımlanması aklın sınırlarını çizer mi? Michel Foucault, aklın kendisini sadece deliliğin zıddında tanımladığının altını çizer. Bu noktada toplumsal bağlamda akıllı ve deli ayrımı ve bu iki kavrama yüklenen anlamlar bize önemli veriler sağlar. Bu çalışmada, söylemler aracılığıyla anlamın yeniden üretildiği bir alan olarak sinemada “delilik” temsillerine bakmak amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, Türkiye sinemasındaki Çıplak Vatandaş (1985) ve Gişe Memuru (2010) adlı filmlerdeki delilik temsilleri çözümlenmiştir. İncelenen filmlerdeki karakterler analiz edildiğinde; akıllı olmanın, toplumsal baskılara rağmen gündelik hayata devam etmek, direniş göstermemek, kabullenmekle ilişkilendirildiği, “deli olmanın” ise farklı olmak ve toplumsal baskılara direniş göstermekle ilişkilendirildiği gözlemlenmiştir.

anahtar kelimler: Türkiye sineması, delilik, akıl, temsil